เกียร์ฝาก Split Shaft คือเกียร์ฝากที่อยู่ในแนวเพลากลางของรถ แทนที่จะยึดอยู่ข้างเกียร์ มันอยู่ระหว่างเกียร์กับเพลาท้าย เพลากลางเดิมจะกลายเป็นเพลาสั้นสองท่อน ท่อนหนึ่งเข้าตัวมัน อีกท่อนออกจากตัวมัน กำลังที่ส่งไปหาล้อจึงวิ่งผ่านตัวมันทั้งหมด ตำแหน่งนี้แหละที่ทำให้มันดึงกำลังได้มากกว่าเกียร์ฝากทั่วไป และขับอุปกรณ์ได้มากกว่า 1 ชิ้น
เกียร์ฝาก Split Shaft ทำงานยังไง
กำลังจากเครื่องยนต์วิ่งผ่านคลัตช์ เข้าเกียร์ แล้วลงเพลากลางไปที่เพลาท้าย Split Shaft อยู่ในแนวนั้น กำลังทุกอย่างที่เกียร์ส่งไปหาเพลาท้ายจึงวิ่งผ่านตัวมัน — แล้วชุดเฟืองข้างในจะส่งกำลังไปที่เพลาท้าย ไปที่ทางออก หรือไปทั้งสองทาง แล้วแต่ประเภท
Split Shaft ทำงานได้ 2 แบบ และเป็นสินค้าคนละแบบกัน แบบ stationary จะตัดเพลาท้ายออกเมื่อเข้าเกียร์ฝาก รถจึงต้องจอดนิ่ง — เหมาะกับปั๊มดับเพลิง รถดูด หรือรถฉีดล้างท่อที่ทำงานอยู่กับที่ ส่วนแบบ Pump & Roll ยังส่งกำลังไปที่เพลาท้ายและขับอุปกรณ์ไปพร้อมกัน รถวิ่งไปทำงานไปได้ — ใช้กับรถดับเพลิงและรถน้ำที่ฉีดน้ำขณะวิ่ง ระหว่างวิ่งต้องค้างเกียร์ไว้เกียร์เดียว เพราะรอบของอุปกรณ์ขึ้นกับรอบของเพลา
แรงบิดต่างกันแค่ไหน
ในรุ่นงานหนัก ต่างกันหลายเท่า เกียร์ฝากติดข้างเกียร์ถูกจำกัดด้วยเฟืองตัวเดียวกับขนาดของช่องที่มันยึดอยู่ ส่วน Split Shaft รุ่นงานหนักถูกสร้างให้รับกำลังทั้งเพลากลาง และส่งกำลังไปที่ทางออกได้มากกว่าเกียร์ฝากติดข้างเกียร์ทุกตัว
แต่ Split Shaft รุ่นเล็กไม่เหมือนกัน บางรุ่นให้แรงบิดที่ทางออกพอ ๆ กับเกียร์ฝากติดข้างเกียร์ตัวแรง ๆ และถูกเลือกเพราะมีทางออกมากกว่าหรือเพราะตำแหน่งติดตั้ง ไม่ได้เลือกเพราะแรงบิด เพราะฉะนั้นต้องดูพิกัดทางออกของรุ่นนั้นจริง ๆ ไม่ใช่ดูแค่ว่าเป็น Split Shaft — และตัวเลขที่ใช้ตัดสินคือแรงบิดที่ปั๊มของคุณต้องการ แจ้งรุ่นปั๊มมา เราเช็คให้ว่าแบบไหนรับไหว
ทำไม Split Shaft ขับปั๊มได้มากกว่า 1 ตัว
มีสองเหตุผล ข้อแรก Split Shaft มีทางออกมากกว่า 1 ทาง อาจเป็นหน้าแปลนสำหรับชนปั๊ม ทางออกต่อเพลา หรือมีช่องติดเกียร์ฝากในตัวเอง แล้วแต่ประเภท ข้อสอง รุ่นงานหนักมีแรงบิดให้แบ่งไปยังทางออกเหล่านั้นมากกว่าเยอะ เพราะมันรับกำลังทั้งเพลากลาง ไม่ใช่แค่ส่วนที่เฟืองตัวเดียวส่งได้
ในการใช้งานจริง รถคันเดียวจึงขับปั๊มน้ำตัวใหญ่กับปั๊มไฮดรอลิกของบูมไปพร้อมกันได้ หรือขับวงจรไฮดรอลิก 2 วงที่ถ้าใช้เกียร์ฝากติดข้างเกียร์ก็รับไม่ไหวทั้งคู่ และยังเป็นทางออกเวลาที่เกียร์รถไม่มีช่องติดเกียร์ฝากว่างเลย
เกียร์ฝาก Split Shaft มีกี่ประเภท
Split Shaft ทุกตัวอยู่ในแนวเพลากลางเหมือนกัน แต่ไม่ได้สร้างมาเหมือนกันทุกตัว ด้านล่างคือตัวเลือกที่ทำให้แต่ละรุ่นต่างกัน — และรุ่นที่ใช้กันจริงส่วนใหญ่ผสมหลายข้อเข้าด้วยกัน
แบบชนปั๊ม
ปั๊มไฮดรอลิกยึดเข้ากับทางออกของตัวเกียร์โดยตรง ไม่ต้องมีเพลาเพิ่ม กะทัดรัดที่สุด หน้าชนปั๊มต่างกันไปตามผู้ผลิต ของฝั่งอเมริกามักเป็นหน้าแปลน SAE (ขนาด B, C หรือ D) ส่วนบางยี่ห้อใช้แบบ UNI ยึด 3 รู เหมือนตัวในรูป
แบบต่อเพลาออก
ทางออกแบบเฟืองร่องหรือหน้าแปลน ส่งกำลังผ่านเพลาไปหาอุปกรณ์ที่ติดอยู่ที่อื่นบนตัวรถ — ปั๊มน้ำหรือปั๊มดับเพลิงตัวใหญ่ ปั๊มสุญญากาศ หรือโบลเวอร์
แบบมีช่องติดเกียร์ฝากในตัว
ตัวเกียร์มีช่องติดเกียร์ฝากมาตรฐานของตัวเอง เอาเกียร์ฝากทั่วไปมายึดเพิ่มได้ แต่ละตัวมีทางออก ระบบสั่งงาน และรอบของตัวเอง
ทางออกเดียวหรือหลายทาง
บางรุ่นขับอุปกรณ์ได้ชิ้นเดียว บางรุ่นมี 2 ทางออกขึ้นไป แต่ละทางสั่งงานด้วยสวิตช์ของตัวเองในห้องโดยสาร และทางออกเดียวมักรับปั๊มได้มากกว่า 1 ตัว บางรุ่นขายเป็นตัวเปล่าที่ยังไม่มีทางออกสำหรับปั๊ม ต้องซื้อชุดขับปั๊มเพิ่มภายหลัง ไม่ว่าแบบไหน ตัวปั๊มมักซื้อแยก เลือกให้เหมาะกับงาน
แนวตั้งหรือแนวนอน
งานเดียวกันทำได้ทั้งแบบตัวตั้งและแบบตัวนอน และหันทางออกไปทางหน้ารถหรือท้ายรถก็ได้ ตัวตัดสินคือพื้นที่ระหว่างคานแชสซีกับระยะห่างจากพื้น
แบบ stationary หรือ Pump & Roll
แบบ stationary ตัดเพลาท้ายออกในโหมดเกียร์ฝาก ทำงานตอนรถจอด แบบ Pump & Roll ขับทั้งเพลาท้ายและอุปกรณ์พร้อมกัน รถวิ่งไปทำงานไปได้ — ตราบใดที่ไม่เปลี่ยนเกียร์
วิธีเข้าเกียร์
แบบมาตรฐานต้องเหยียบคลัตช์ก่อนเข้า แบบ hot shift มีคลัตช์ในตัวเอง เข้าได้โดยไม่ต้องเหยียบคลัตช์ สั่งงานด้วยลม กลไก หรือไฟฟ้าจากในห้องโดยสาร
แบบ hydrostatic
ทำมาสำหรับรถกวาดถนนและงานคล้ายกัน อุปกรณ์หมุนเต็มรอบ ขณะที่ระบบ hydrostatic พารถเคลื่อนไปช้า ๆ โดยไม่ขึ้นกับอัตราทดของเกียร์
Split Shaft ต่างจากเกียร์ฝากติดข้างเกียร์ยังไง
เกียร์ฝากส่วนใหญ่ไม่ใช่ Split Shaft แบบที่ใช้กันทั่วไปยึดอยู่ข้างเกียร์ ดึงกำลังจากเส้นทางเดียวกันแต่คนละตำแหน่ง — และตำแหน่งนี่แหละที่เปลี่ยนว่ามันทำอะไรได้ ดูจากรูปได้เลย A ยึดอยู่ข้างเกียร์ ส่วน C อยู่ในแนวเพลากลาง


กำลังจากเครื่องยนต์วิ่งผ่านคลัตช์ เข้าเกียร์ แล้วลงเพลากลางไปที่เพลาท้าย เกียร์ฝากคือการดึงกำลังจากเส้นทางนี้ คำถามคือดึงตรงไหน — และคำตอบเปลี่ยนว่าเกียร์ฝากตัวนั้นทำอะไรได้บ้าง
เกียร์ฝากแบบติดข้างเกียร์ยึดเข้ากับช่องติดตั้งบนเสื้อเกียร์ — ส่วนใหญ่เป็นช่อง 6 รูหรือ 8 รู — แล้วขบกับเฟืองตัวหนึ่งในเกียร์ ตัวเล็ก มีรุ่นสำหรับเกียร์รถบรรทุกเกือบทุกรุ่น และเป็นวิธีที่ประหยัดที่สุดในการขับปั๊มไฮดรอลิก เวลาคนพูดว่า "เกียร์ฝาก" ส่วนใหญ่หมายถึงแบบนี้
ข้อจำกัดของมันอยู่ในตัวการออกแบบเลย กำลังทั้งหมดที่ส่งออกไปต้องผ่านเฟืองตัวเดียวและช่องติดตั้งช่องเดียว สำหรับรถดั๊ม รถเครน หรือรถขยะ แค่นี้เหลือเฟือ แต่สำหรับปั๊มที่ต้องกินกำลังเครื่องยนต์ส่วนใหญ่ติดต่อกันเป็นชั่วโมง มันไม่พอ
เทียบกันข้อต่อข้อ
| เกียร์ฝากติดข้างเกียร์ | เกียร์ฝาก Split Shaft | |
|---|---|---|
| ตำแหน่งติดตั้ง | ข้างเกียร์ ที่ช่อง 6 หรือ 8 รู | คั่นกลางเพลากลาง ระหว่างเกียร์กับเพลาท้าย |
| ดึงกำลังจาก | เฟืองตัวเดียวในเกียร์ | ทั้งเพลากลาง |
| แรงบิดที่รับได้ | จำกัดด้วยเฟืองตัวเดียวและขนาดช่อง | สูงกว่าได้หลายเท่า — ขึ้นกับรุ่น |
| จำนวนปั๊มที่ขับได้ | ส่วนใหญ่ 1 ตัว | 2 ตัวขึ้นไป พร้อมกัน |
| ทำงานขณะรถวิ่ง | ได้บ่อย ขึ้นกับรุ่นเกียร์และงาน | ขึ้นกับประเภท — stationary: ไม่ได้, Pump & Roll: ได้ |
| รอบปั๊มขึ้นกับ | รอบเครื่องและอัตราทดของเกียร์ฝาก | รอบเครื่องและเกียร์ที่เลือกไว้ |
| การติดตั้ง | ประมาณ 2–3 ชั่วโมง ยึดเข้ากับเกียร์ | เพลากลางกลายเป็นเพลาสั้นสองท่อน ยึดตัวเกียร์กับแชสซี |
| งานที่เหมาะ | รถดั๊ม รถเครน รถโม่ รถขยะ รถน้ำ | ปั๊มดับเพลิง รถดูด รถฉีดล้างท่อ รถกวาดถนน งานที่ขับหลายปั๊มพร้อมกัน |
งานของคุณควรใช้แบบไหน
เริ่มจากเกียร์ฝากติดข้างเกียร์ก่อน สำหรับรถดั๊ม รถเครน รถโม่ปูน และรถขยะ มันง่ายกว่า ถูกกว่า และทำงานได้ ให้มองไปที่ Split Shaft เมื่ออุปกรณ์ต้องใช้กำลังเครื่องยนต์ส่วนใหญ่ติดต่อกันนาน ๆ — ปั๊มดับเพลิง รถดูดสิ่งปฏิกูล รถฉีดล้างท่อ — เมื่อต้องการ 2 ทางออกขึ้นไป หรือเมื่อเกียร์ไม่มีช่องติดเกียร์ฝากที่ใช้ได้ ถ้าอุปกรณ์ต้องทำงานขณะรถวิ่ง ต้องเลือกแบบ Pump & Roll
ติดตั้ง Split Shaft ต้องทำอะไรบ้าง
- ความยาวแชสซีต้องพอ — ตัวเกียร์กินพื้นที่เพลากลางไปช่วงหนึ่ง เพลาสองท่อนที่เหลือยังต้องมีความยาวและมุมที่ใช้งานได้
- เพลากลางกลายเป็นเพลาสั้นสองท่อน — จะตัดเพลาเดิมให้สั้นลงแล้วถ่วงสมดุลใหม่ หรือทำเพลาใหม่สองเส้นตามความยาวก็ได้ แล้วเช็คมุมเพลาให้รถยังวิ่งนิ่งเหมือนเดิม
- ยึดกับแชสซี — ตัวเกียร์แขวนกับโครงรถด้วยขายึดของมันเอง ไม่ได้ห้อยอยู่กับเพลา
- เบรกมือ — ถ้าเบรกมือทำงานที่เพลากลาง อาจต้องย้ายตำแหน่ง เพราะตอนเข้าเกียร์ฝาก เพลาท้ายถูกตัดออก สิ่งที่ตรึงรถไว้คือเบรก
- เกียร์ออโต้ — ต้องล็อกเกียร์ไว้ในช่วงเดียวขณะเกียร์ฝากทำงาน จะได้ไม่เปลี่ยนเกียร์เองตอนรับภาระ
- วิธีเข้าเกียร์ — แบบมาตรฐานต้องเข้าตอนเพลาหยุดหมุนและเหยียบคลัตช์ แบบ hot shift มีคลัตช์ในตัว ไม่ต้องเหยียบคลัตช์
